Afduubka Soomaalida: Yaa afduubtay Maxamed Xasan oo ah ganacsade lagu la'a yahay Kenya?

Waxaa socda baadigoobka ganacsade Soomaali ah oo muddo tobbaad ah lagu la'a yahay Kneya kadib markii ay goob ganacsi ka afduubeen dad aan heybtooda la aqoonsan. Warbaahinta waaweyn ee dalka Kenya ayaa si weyn u hadal haya qaabkii loo qafaashay ganacsadaha.

23-kii bishan December ayaa Maxamed Xasan laga kaxeystay meherad ganacsi oo uu ku leeyahay magaalada Machakos oo aan ka fogeyn Nairobi, ilaa haddana lama oga halka uu ku maqan yahay.

Su'aalo badan ayaa la iska weydiinayaa cidda "afduubatay" ninkan oo qoyskiisa ay ka walaacsan yihiin, iyaga oo dowladdana ka dalbaday inay arrintiisa meel ku caddeyso.

Maxaa ka jira in ay dowladda afduubatay?

Si rasmi ah looma shaacinin cidda ay yihiin qolyaha ka dambeeya falkan, hase yeeshee waxaa jira tuhun weyn oo laga qabo in ay yihiin dad xiriir la leh dowladda, sida ay baahiyiin warbaahinta Kenya.

Shakhsiyaadka kaxeystay ninkan ayaa la sheegay inay isku tilmaameen askarta dowladda u qaabilsan hirgelinta shuruucda xakameynta cudurka safmarka ah ee Covid-19.

Cumar Xasan Maxamed oo la dhashay ganacsadaha la la'yahay mudada toddobaadka ah ayaa sheegay in dadkii meheradda ganacsiga ugu tagay Maxamed ay wateen gaari nooca loo yaqaanno qooqan, ayna ka kaxeysteen halkaas iyagoo aan sharraxaad kale bixinin.

"Dadkii aan meesha ugu tagnay waxay noo sheegeen in laga billaabo sagaalkii saac ee galabnimo inuu yimid gaari qooqan ah, oo halkaas taagnaa qiyaastii 10 daqiiqo, kaddib ay 4 qof kasoo dageen gaarigii. Mid ka mid ah waxa uu ahaa darawalka, mid gaaban iyo labo nin oo xoog badan," ayuu yiri.

Qoyska ayaa sheegay inay aad ula yaabeen markii loo sheegay in kaamirada CCTV ee aaggaas ku xirneyd aysan waxba duubin waqtiga ku beegnaa dhacdada.

Hoggaamiyihii hore ee Aqlabiyadda baarlamaanka Kenya, xildhibaan Aadan Barre Ducaale, ayaa shir jaraa'id oo uu warbaahinta u qabtay qudhiisa carrabka ugu dhuftay in dadka kaxeystay Maxamed Xasan ay noqon karaan "calooshood u shaqeystayaal u adeega dowladda".

"Taliyaha guud ee booliska waxaan u sheegeynaa inuu ku dhaartay difaacidda qof walba oo muwaadin ah, isagoo aan loo tixgelineynin meesha uu kasoo jeeda.

"Haddii muwaadiniinta ay dhibbaneyaal u yihiin dad u shaqeeya dowladda, waa in dowladdu ay caddeysato arrintaas, ayna xaqiijiso xuquuqdooda. Haddii ay dhibaneyaal u yihiin dad kale oo afduubtayna, taliyaha booliska iyo dambi baaristaba waxaan ka dalbaneynaa inay wax ka qabtaan, dambiileyaashana la xisaabtamaan," ayuu yiri xildhibaan Ducaale.

Booliska ka howl gala ismaamulka Machakos ayaa sheegay inay durba billaabeen howlgal ay ku raadinayaan Maxamed Xasan iyo dadkii kaxeystayba.

Qoyskan ninkan dhallinyarada ah ayaa sheegay in wiilkooda uusan cidna wax yeelin, dukaansiisana uusan soo dhaafi jirin. Waxay ka dalbadeen booliska inay si deg deg ah tallaabo ugu qaadaan sidii ay usoo celin lahaayeen, haddii dhinaca dowladda uu ku maqan yahayna maxkamad lasoo taago.

Bishii May ee sanadkan ayay ahayd markii ganacsade Soomaali ah oo heystay dhalashada Mareykanka lagu waayay gudaha Kenya, isagoo aan markaas la garaneynin cidda afduubatay.

23-kii isla bishaas ayaa meydka Bashiir Maxamed laga helay isbitaal ku yaalla magaalada Kerugoya, isagoo ay dhaawacyo jirdil ah ka muuqdeen.

Meydka ayaa la sheegay in markii hore laga soo saaray wabi ku yaalla aaggaas oo la aaminsan yahay inay ku tuureen dadkii afduubka u geystay ee markii dambe na dilay. Ilaa hadda ma jirco cid loo soo xiray falkaas.