You’re viewing a text-only version of this website that uses less data. View the main version of the website including all images and videos.
"Macallinkayga ayaa igu yiri codkaaga dareenkeyga ayuu kiciyaa"
Gabadh ardayad ah oo ku nool dalka Nigeria ayaa ka warrantay xaaladda gabdhaha ardayda ah ee la kulma tacaddiyada dhanka galmada ah ee uga imaanaya macallimiintooda iyada oo ujeeddadu tahay in fursad loo siiyo in ay ku guulaystaan imtixaannada ama ay horumar ka sameeyaan waxbarashadooda.
Ardayaddan ayaa BBC-da u sharraxday sida uu mid ka mid ah macallimiinteeda jaamacadda ugu xadgudbay kaddib markii uu ka codsaday in uu "la seexdo", una ballan qaaday in uu ka caawin doono waxbarashadeeda. Waxa ay sheegtay in uu u muujiyay inuu daneynayo, isagoo u sheegay in "codkeeda uu sabab u yahay kicinta dareenkiisa iyo rabitaankiisa."
“Arrintani waxay igu dhacday markii ugu horreysay ee aan Jaamacadda ku biiray, markaas oo mid ka mid ah macalimiintayda uu igu xadgudbay isagoo leh ‘Codkaagu soo jiidasho ayuu leeyahay, wuxuu kiciyaa dareenkayga’ wuxuuna rabay inaan ka caawiyo oonka haya, isagoo igu qancinaya inuu gacan ka geysan doona inaan ku guuleysto dhammaan maaddooyinka jaamacadda ilaa aan ka xirto dharka qalin jebinta," ayey tiri.
Gabadhan oo aan magaceeda iyo halka ay ku danbeyso la shaacin karin si loo ilaaliyo sirteeda iyo sharafteeda, ayaa BBC-da u sheegtay in dhaqankan macallimiinta ay ardayda kula kacaan uu ka dhaco ku dhawaad dhammaan heerarka kala duwan ee dugsiyada sare oo aanay jaamacadaha keliya ku ekayn.
Waxay sheegtay in sidoo kale ay dugsiga sare kula kulantay arrimo la mid ah tan jaamacadda ay kula kulantay.
Gabadhan dhalinyarada ah ayaa sheegtay in dhibaatadan ay wajahayaan gabdhaha ardayda ah, oo xitaa qaarkood aysan garaneyn cid ka caawisa, ay horseedaan in arday badan ay la kulmaan niyad jab.
Waxa ay intaasi ku dartay in haweenka qaar ay gabarnimadoodii waayeen, qaarna ay lumiyeen sharaftoodii iyo qiimihii ay ku lahaan jireen bulshada, taas oo uu sabab u yahay hab-dhaqankan ay macallimiinta dugsiyadu ku doonayaan inay ardaydooda la wadaagaan xiriir khaldan.
Xaalad taa la mid ah oo ku dhacday gabar kale
Iyadoo ay jirto xaqiiqda ah in dhaqankan uu salka ku hayo macallimiinta oo ardaydooda damcaya si ay buuundo fiican uga keenaan imtixaanaadka ayaa hadana ardayad kale waxa ay sheegtay in arrintan aysan saameyen ku yeelan keliya ardayda aan dadaalin ee keenta natiijo hooseysa balse xitaa ardayda kale ee aadka u dadaasha ay saameyn ku yeelato.
Waxay BBC-da uga sheekeysay qisada dhex martay iyada iyo macallinkeeda jaamacadda.
Waxay sheegtay in markii ay jaamacadda ku soo biirtay ay aad u dadaaleysay sidaas darteedna ay dhibco fiican keentay. Markii ay imtixaanka galeen xitaa waxay gaartay heer macallinkeeda u qiray dadaakeeda.
Balse hal maalin kaddib markii ay natiijada heeleen ayuu Kaaba galaaskooda u sheegay in madaxa jaamacadda uu doonayo inuu ku arko xafiiskiisa.
Ardayadda ayaa sheegtay in markii ay tagtay xafiiska uu macalinku kala hadlay waxbarashadeeda, maadaama uu arkay dadaalka badan ee ay sameeysay, wuxuuna kula taliyay inay sii waddo dadaalkeeda.
Kaddib waxa uu weyddiiyey inay wax dhibaato ah qabto iyo inkale, waxayna ku tiri ‘maya’, kaddibna wuxuu u sheegay in mar kasto oo ay dareento culeys ay la soo socodsiiso.
Waxay tiri: “Laba maalmood kaddib kulankaasi taleefoonka ayuu iga soo wacay wuxuuna ii sheegay inuu i waayay.”
Waxay sheegtay in wixii markaas ka dambeeyay uu u sheegay in mar kasta oo ay soo gasho jaamacadda ay raadiso isaga.
Gabadhan dhalinyarada ah ayaa sheegtay in markii ay Iskuulka soo gashay ay ugu tagtay Xafiiskiisa, markii ay isa salaameen kaddib waxay sheegtay in dhanka albaabka uu aaday si uu u soo xiro, taas oo la yaab ku noqotay.
“Kaddib markii uu albaabkii xiray, waxaa dhacday arrin aanan waligay ku fakarin, waxaan arkay ninkii oo soo aaday halkii aan fadhiayay kaddibna wuxuu billaabay ka hor inta aan hadlinba inuu gacanta iga qabto, waxaan ku iri maxaa kaa khaldan?'' ayay tiri.
"Kaddib wuxuu igu yiri: Dhib malaha, maxaad sida gabar yar oo kale ugu dhaqmeysaa hadda jaamacad baad dhigataa?"
“Arrintan waxay igu dhacday sannadkii ugu horreeyay ee aan jaamacadda galay,” ayay tiri
"Waxaan ku iri gabar weyn ma ihi mana doonayo inaan sameeyo wax ka baxsan wax ay waalidkayga halkan iigu soo direen kaddibna anigoo hadalka wado ayuu wajiga gacanta iiga salaaxay."
Ardayadda ayaa sheegtay in markii dambe uu macallinkii u sharraxay waxa uu ka doonayo ‘kaddibna ay billowday oohin iyo gariir’.
Waxay sheegtay in macallinka sidaa ula dhaqmay ay sida aabaheed u xusheyn jirtay, ayna marnaba ka fileyn dhaqanka noocaas ah.
"Markii uu sidaa u caddeystay u jeeddadiisa ayaa waxaan ku iri: 'Haddii aad albaabka furi weyso waan qeylinayaa', sidaas ayaana bannaanka ugu soo baxay.”
Hase yeeshee, markaasi kaddib waxaa ku dhacday in natiijadii imtixaankeeda ay hoos u dhacdo taas oo ay sabab uga dhigtay in si ulakac ah loo sameeyay.
Waxay tiri: "Macallinkii sidaas iigama uusan harin wuxuu sii waday inuu telefoonka iga soo waco oo uu igu dhaho 'wax kasta waan xallinaynaa ee waxaan rabo ii samee', waxayna taasi sababtay inaan baddasho Jaamacadda.
Hadda waxay u wareegtay jaamacad kale balse waxay leedahay ma garan karo waxa dhici doona, oo kalsooni kuma qabto, maaddaamaa arrimahan ay ka dhacaan goobo wax barasho oo badan.
Balse waxay sheegtay in ilaa hadda aysan arrin noocaas ah la kulmin, wax barashadeedana ay safiican u socoto.