Daawada cadayga oo laga sameeyay timahaaga ayaa ilkaha hagaajin karta

Daawada cadyga oo laga sameeyay timahaaga ayaa wax ka qaban karta sidii loo hagaajin lahaa iyo sidii loo ilaalin lahaa ilkahaaga sida ay sheegeen cilmibaarayaal ku sugan UK.

Seynisyahano ka tirsan jaamacad ku taal London oo lagu magacaabo King's College London (KCL) ayaa shaaca ka qaaday in nooc ka mid ah borotiinka oo loo yaqaan Keratin kaas oo laga helo timaha, haraga iyo dhogorta uu dayactiri karo ciridka ay ku fadhiyaan ilkaha kana hortagi karo marka uu bilowdo suuska ilkaha gala.

Cilmibaaristan ayaa daboolka ka qaaday in Keratin-ka uu soo saaro lakab ilaaliya qaab dhismeedka iyo shaqada ciridka marka ay gaaraan macdanaha ku jira candhuufta.

Sara Gamea oo ah cilmibaare ka tirsan jaamacada KCL haysatana shahaadada PHD ayaa qortay cilmibaaristan.

"Keratin-ka waxaa laga helaa waxyaabo badeli kara daaweynta ay sameeyaan dhakhaatiirta ilkaha" ayey tiri Sara.

Sara waxay kaloo intaas ku dartay in farsamadan ay isku xireyso dhakhaatiirta ilkaha iyo kuwa aqoonta u leh bayolojiga, waan farsamo keeneysa in dheecaan ka yimaada dadka oo deegaanka u fiican uu si dabiici ah wax u qaban karo.

"Dheecaanada jirka ka yimaada sida kuwa ka timaha iyo maqaarka waxay sidoo kale baabi'inayaan baahida loo qabo qaliimada caadiga ee inta badan lagu soo celiyo ilkaha iyo ciridka kuwaas oo ah kuwa aan wanaagsaneyn oo muddo dheer sii jireynin".

Cilmibaaristan oo lagu daabacay wargeyska caafimaadka wax ka qora ee Advanced Healthcare Materials ayey kaga hadleen seynisyahanada Keratin-ka laga helo dhogorta.

Sida dahaarka dabiiciga

Seynisyahanada waxay ogaadaan marka Keratin-ka loo isticmaalo oogada ilkaha kaddibna ay soo gaarto macdanaha ku jira candhuufta waxaa sameysamaya dahaar iska dhiga sida qaab dhismeedka ama habka ay u shaqeeyaan dahaarada dabiiciga.

Muddo kaddib dahaarkaas wuxuu soo jiidanayaa kaalishyamka iyo fosferka, taasna waxay horseedeysaa in uu sameyso dahaar ku daboolan ilkaha oo ilaaliya sida ay sheegeen cilmibaarayaasha.

Waxybaaha asidka ah ee ku jira cuntooyinka iyo cabitaanada, nadaafad xumada iyo da'da ayaa keena in dahaarka ciridka sii dhamaado taas oo keenta ilkaha oo nuglaado, xanuunnada, ugu dambeyna waxaa meesha ka baxa ilkaha.

Dr. Sherif Elsharkawy oo sidoo kale wax ka qoray cilmibaaristan ayaa sheegay in dahaarkan uu ka duwan yahay lafaha.

"Dahaarkan lama mid ahan lafaha iyo timaha kuwaas oo dib u sameysa" ayuu yiriDr. Sherif Elshark oo intaas ku daray, "Waxaan noo baryay waa farxad leh kaas oo cilmiga bayolojiga uu noo ogolaanayo in aan la daaweyn oo kaliya astaamaha ee sidoo kale dib loo soo celin karo shaqada iyadoo la isticmaalayo waxyaayo ka yimaada jirka".

"Marka la helo hormarin dheeri iyo shirkado lala kaashto waxay suuragelineysaa in aan helno ilko caafimaad leh oo xoogan kuwaas oo loo isticmaalay waxyaabo fudud sida timo".

Caafimaadka ilkaha iyo ciridka waa muhiim, waxayna saameyn weyn ku yeelan karaan caafimaadkaaga, waxay sababi karaan xanuunka Alzheimer, sokorta iyo xanuunka wadnaha.

Caafimaadka afkeenna iyo ilkaheenna kuma koobna keliya bararka ciridka iyo ilko-xanuunka, balse waxay saameyn ku yeelan karaan guud ahaan caafimaadkeena.

Si caafimaadka ilkaha loo ilaaliyo, khubaradu waxa ay aaminsan yihiin in cadeyga uu wanaagsan yahay ilkaha marka wax la cuno ama qaxwe la cabbo ka dib, gaar ahaan nus saac ka dib marka la dhammesto.