Muxuu Sucuudigu uga dhowrsanayaa isku dhac dhex mara iyaga iyo Israel?

Ciidamo badan oo Israa'iil ah ayaa loo daadgureeyay Daanta Galbeed ee la haysto, kaddib markii toogasho lagu dilay nin Falastiini ah xilli xalay habeenimadii ay dadka xoogga lagu dajiyay halkaas weerrareen Falastiiniyiinta iyagoo dab qabadsiiyay guryo iyo gawaariba.

Waxaa qulqulatooyinkaas loogaga jawaabayay laba nin oo walaalo ahaa oo yuhuud ahaa oo lagu dilay mid ka mid ah tuulooyinka halkaas ku yaal.

Holac ayaa ifiyay hawada kadib markii dab la qabadsiyay daraasin baabuur ah, sidoo kalana ay Israa'ilyin careysan ay gubeen guryo ay leeyilhin falastiniyintu. Hal ruux oo falastini ah ayaa ayaa toogasho lagu dilay.

Muugaallo ayaa mujinaya kooxo ballaaran oo ah Israa'iliyinta la dajiyay falaastiin oo xiray wado ku taala Hawara, oo u dhaw Nablus, waxay shidayeen dab sidoo kalana tuurayeen dhagaxyo.

Daraasiin baabuur yo guryo ay leyihiin falastiiniyiinta ayaa la gubay. Xaafad kalana waxaa lagu toogtay nin falastini ah.

Xaafadaan ka tirsan daanta galbeed ee lahaysto waxaa si buuda u maamula Israel, Falastiiniyiinta ku dhagan ayaa ku eedeeyay cidamada Israa'il in ay ka difaaciwaayeen weeraro mudo saacado ah ku socday.

Lamar Abusarees o ah toban jir u dhalataya Falastiin ayaa sheegtay in gurigoodu uu kamid ahaa kuwii la gubay.

Madaxweyne Maxamuud Cabaas ayaa sheegay in u dawladda Israa'iil kua xisaabtamayo dhibka gaaray dadkiisa.

Qalalaasahaan o dhacay axadii waxaa ka horeeyay weerar dhacay galinki hore ee maalinkaas oo lagu dilay laba walaalo siraa'¡ili ah iyaga oo ku dhex jira gaarigooda.

Milatariga Israa'iil ayaa sheegay in si wadi doonaan baadi goobka ninkii falastiiniga ahaa ee ka dambeeyay weerarka,iyaga oo cidamo dheeraad ah geeyay goobta.

Mar si horeysay masuuliyinta Falastiin iyo ISraa' iil ayaa baan gaaday in ay dajin doonaan xisadda mar ku sugnaayeen shir ka dhacayya Jordan.

Wasirka difaaca Israa'lil ayaa Yoav Gallant ayaa sheegay in soo indh-indheeyay wadooyinka cidlada ah ee Hawara 0o ay ku sugan ythin clidamo aad u badan.

Waxa kale oo u sheegay in guutooyin hor leh ay hawl galin doonaan si ay uga hortagaan qataro laga yaabo in ay soo kordhaan.

Dagaalka Falastiin iyo Israa'iil muddo badan ayuu socdaa, waxaana uu mar orseeday dagaal weyn oo u dhaxeeyay Israa'iil iyo Carabta. Haddaba muxuu Sacuudiga uga gaabsanayaa inuu si toos ah ula dagaalamo Israa'iil?

Maxaa ka hor taagan Sucuudiga in uu si toos ah ula safto Falastiin?

Intii uu ku guda jiray booqashadiisii Boqortooyada, David Owen, Wasiirkii hore ee arrimaha dibadda UK wuxuu si gaar ah ula kulmay dhaxal-sugahii Sacuudiga Amiir Fahad bin Abdulaziz iyo Amiir Sacuud Al-Faisal. Labada shirba, arrimaha falastiiniyiinta ayaa kaalimaha hore kaga jiray liiska arrimaha laga wada hadlay.

Amiir Fahad waxa uu wasiirkii Ingiriiska uu daaha kaga qaaday sababta aanay faragelin toos ah ugu samayn karin Israa’iil colaaddii u dhaxaysay 1954 ilaa 1967. Waxa uu soo qaatay halgankii ba’naa ee Masar oo uu hoggaaminayey Gamal Abdel Nasser iyo Boqortooyadii wakhtigaas.

"Sacuudi Carabiya waxay ka fogaatay iska horimaad toos ah oo ay la gasho Israa'iil, faragelin toos ah oo uu Sucuudigu ku sameeyo Israa’iil waxay sii adkayn lahayd xaaladda," ayuu yiri.

Owen ayaa shaaca ka qaaday in Boqortooyada ay aqbashay fikradda ah jiritaanka Israa’iil oo qeyb ka ah Bariga Dhexe, inkastoo aysan aqoonsanayn xuquuqda Falastiiniyiinta.

"Qofna hadda kuma fikirayo inuu Israa'iil tirtiro," ayuu yiri Amiir Fahad. "Israa'iil waa dowlad ku taal bariga dhexe."

Kulankii Fahad iyo Owen ayaa ku soo beegmay iyadoo amiirka Sacuudiga uu isku diyaarinayay inuu booqdo Mareykanka si uu ula kulmo Madaxweynihii Mareykanka ee xilligaas Carter "si uu ugu sharaxo sida uu u arko" qaabkii lagu xallin lahaa khilaafka Carabta iyo Israa'iil.

Fahad waxa uu ka hadlay waxa uu ku tilmaamay xagjiriinta Israa’iil iyo kuwa xagjirka ah ee “wali aaminsan fikradda guusha kama dambaysta ah,” taas oo uu ku nuuxnuuxsaday in aanay dhici doonin.

Waxa uu intaasi ku daray in hadda ay jiraan 100 milyan oo Carab ah, kuwaas oo haysta agabka bini’aadantinimo oo ah cudud ciidan oo adag, isla markaana haysta agab, tamar, xirfado, waxbarasho iyo kaalmo sare oo dibadda ah.

Waxa uu hadalkiisa ku soo gaba gabeeyay, “Suurtagal maaha in Israel ay gaarto guushii ugu dambeysay”, isaga oo intaa ku daray in “Madaxda Carabta, sababtaas awgeed, ay diyaar u yihiin inay ka shaqeeyaan horumarinta xiriirka ay la leeyihiin Israel, si loo soo afjaro dagaalka."

Amiir Fahad waxa uu muujiyay sida uu ugu qanacsan yahay in “dowrka iyo danaha Britain ay la mid yihiin doorka iyo danaha Sacuudiga”.

Amiir Fahad ayaa khudbadiisa ku soo gabagabeeyay “ma weydiisanayo UK inay garab istaagto Carabta ka dhanka ah Israa’iil” hase yeeshee “Dhanka kale ma filayo in boqortooyadu ay garab istaageyso Israa’iiliyiinta ka dhanka ah Carabta”.

Isaga oo ka jawaabaya, wasiirka Ingiriiska wuxuu tibaaxay in "heshiiska uu la galay amiir Fahad uu sidoo kale yahay falanqaynta dhibaatada Falastiin," isagoo intaa ku daray in ay "cawaaqib adag ka dhalan doonto" haddii la lumiyo fursadda uu u arkay in lagu xallin karo khilaafka.