You’re viewing a text-only version of this website that uses less data. View the main version of the website including all images and videos.
Mid ka mid ah dhakhaatiirta Qaza oo ka sheekeysay dhacdooyiinka xanuunka badan ee ay la kulmaan
Daryeelka caafimaadka ee marinka Gaza ayaa qudhiisa ka mid noqday meelaha khasaara badan uu ka soo gaaray 18 bilood oo dagaal u dhexeeya Israa'iil iyo Xamaas. Iyadoo Dakhaatiirta ay la halgamayaan sidii ay ula qabsan lahaayeen, BBC-da waxay raacday mid ka mid ah shaqaalaha caafimaadka oo gudnaysa howlaheeda caafimaad ee rugta caafimaadka Médecins Sans Frontières (MSF).
Markay tahay 07:30 subaxnnimo, Dr Wissam Sukkar oo xiran xijaab casaan ah, , ayaa soo dhex mareysa waddooyinka burburay ee magaalada Gaza.
"Waxa aan socday ku dhawaad 50 daqiiqo si aan u gaaro rugtayada caafimaadka," ayay tiri markii ay la kulantay weriye BBC ka tirsan oo naga caawiyay wax ka qoridda shaqa maalmeedkeeda . Iyada oo aan haba yaraatee wax shidaal ah uu kuharin Gaza, dhawr tagsi oo kali ah ayaa shaqaynaya.
"Iyada oo kheyraadkeena xaddidan weli waxaan isku dayeynaa inaan joogno waqooyiga Gaza xilliyadan adag," ayay raacisay Dr Sukkar.
Hay'adda Qaramada Midoobay u qaabilsan caafimaadka ee WHO ayaa sheegtay in 21 ka mid ah 36-da isbitaal ee Gaza ay hadda qayb ahaan shaqeeyaan. qalabka caafimaadka ayaa aad u hoosaya iyadoo ay ugu wacan tahay go'doominta joogtada ah ee Israel ku hayso Gaza.
Dr Sukkar waxa ay farta ku fiiqeysaa waxa ka haray goobteedii hore ee shaqada,ee MSF waxa gubtay xarunta caafimaad oo rasaas lagu furay toddobaadyadii u horeeyay ee dagaalka, waxaa xilligaas dagaallo ay i waddooyinka ku dhexmarayeen askarta Israel iyo dagaalyahannada Xamaas.
islamrka ay xirato dharkeeda cadcad ee caafimaadka 9:30, Dr Sukkar waxaa durbaba bannaanka ku sugaya ilaa 150 qof oo ku sugnaa meel teendho ah oo ah qolka qaabilaadda.
"Inta badan bukaannadayada waa dad barakacayaal ah," ayay tiri Dr Sukkar. "Waxay ku nool yihiin meelo gabbaad u ah, xitaa waxay ku nool yihiin teendhooyin ku yaal waddooyinka."
Tan iyo markii ay burburtay xabbad joojin bil ka hor, kumannaan reer Gazan ah ayaa mar kale ka baxay guryahoodii oo u qaxay xaafaddan, iyagoo raadinaya goob ammaan ah.
Cunto yari iyo biyo nadiif ah oo aysan dadka heli karin, waxaa kor u kaca nafaqo-xumada. Dadka da'da ah iyo kuwa yaryar ayaa ah kuwa ugu daran ee ay dhibaatadu saameysey, waxaana bukaannada ugu horreeya ee maalinta ay yihiin caruur qaba caabuqyo.
"Waxaan qaabilnaa carruur badan oo la ildaran caabuqyada neef-mareenka sare iyo shubanka, guryaha gabbaadka ah, waxaa jira carruur badan oo isku meel ku nool, fayrasku si dhakhso ah ayuu u faafi karaa," ayay tiri Dr Sukkar .
Mid ka mid ah caruurta waxaa wajigiisa ka muuqda dhibco ah in ay kaneeco, Dr Sukkar ayaa u marinaysa kareen. Maadaama gaaska wax lagu karsado uu dhammaaday, qoysasku waxay u isticmaaleen dabka si ay cuntada ugu kululeeyaan taasina waxay sidoo kale keentay inuu kordho gubasho halis keeni karta.
Saacad gudaheed, Dr Sukkar iyo saddex dhakhtar oo kale waxay arkeen toboneeyo bukaan ah. Laakiin waxaa jira qaar badan oo ay ku dhibtoonayaan inay caawiyaan.
"Waxaan jira caqabado aad iyo aad u badan oo ku saabsan tirada badan ee bukaannada agabka caafimaad ee aan haysano oo aad u yar," Dr Sukkar ayaa tiri iyada oo uu daal ka muuqdo.
"Sidoo kale, waxaan helnaa kiisas adag, mana garanayno meel aan u gudbino bukaannadan sababtoo ah nidaamka caafimaadka ee Gaza ayaa burburay."
Waxaa jiray qul-qulka bukaannada qaba dhaawacyada halista ah ee imaanaya rugta caafimaadka tan iyo Axaddii la soo dhaafay, markii diyaaradaha dagaalka Israa'iil ay weerareen isbitaalka Al-Ahli Carab ee magaalada Gaza.
Israa'iil waxay Xamaas ku eedaysay inay dhisme isbitaal u adeegsatay "xarun talis ah"; taasi kooxda hubaysan ee Xamas way beenisay.
Al-Ahli - oo ahayd goobta caafimaad ee ugu weyn ee lagu daweeyo dhaawacyada waqooyiga Gaza - ma qaabili karto bukaannada. WHO ayaa sheegtay in qolkii gargaarka degdega ah, shaybaadhka, mishiinnada raajada iyo farmashiyaha la burburiyay.
"Waxaan daawaynta ka bilaabay isbitaalka al-Shifa, ka dibna waxa la ii gudbiyay al-Ahli wayna duqeeyeen," ayuu yiri Siciid Barkat, oo ah nin da' ah oo uu jab ka soo gaaray lafta bowdada, kaas oo yimi rugta caafimaadka ee MSF.
Qaliin ayaa lagu sameeyay ka dib markii uu ku dhaawacmay madaafiic ay Israa'iil ku garaacday hoyga uu ku jiray dabayaaqadii sannadkii hore. Waxa lugta uga jira biro, wayna barartay.