You’re viewing a text-only version of this website that uses less data. View the main version of the website including all images and videos.
Waan joogay markii dadkii oo dhan tageen: Dhakhtaradda badbaadisay haweenka uurka leh ee Omdurman
Si ka duwan sida qaar badan oo Suudaaniyiin ah oo ka qaxay dagaalka ama hoy ka dhigtay guryahoodii markii dagaalka lagu hoobtay ee u dhexeeya ciidanka Suudaan iyo kooxda RSf uu qarxay bishii Abril ee sanadkii hore, Safaa Cali oo ah dhakhtarad qaabilsan dhalmada haweenka ayaa dooratay inay sii joogto.
Muddo bilo ah, waxay sii waday inay aado goobteeda shaqo ee isbitaalka weyn ee hooyada iyo dhallaanka ee Omdurman, inkastoo ay maqlaysay dhawaqa rasaasta iyo madaafiicda labada dhinc is waydaarsanayeen.
Masuuliyad weyn
Safaa waxa ay wadatay gaarigeeda iyadoo ku sii jeeday isbitaalka oo ah kii ugu waynaa ee noociisa ah ee laga dhiso dalka Suudaan, waxa ay maraysay wadooyinka oo ciidamo ay buuxdhaafiyeen, qiiq madoow oo cirka isku shareeray oo ka dhashay dagaalka, iyo dad shacab ah oo argagax iyo cabsi wajahaya
"Kama tagi doono haweenka uurka leh inay keligood wajahaan xaaladdan. Waa inaan garabkooda ahaadaa... Waa mas'uuliyad weyn xilligan xasaasiga ah," Safaa ayaa sidaa tiri.
Waxay sheegtay in nolosheeda iyo tan haweenka ay isku xiranyihiin, iyadoo xustay inaysan waligeed iyadu xitaa "is cafin laheyn," haddii ay uga tagi lahayd xaaladdan hubanti la'aanta ah haweenka reer Suudaan..
"Nolosheyda waxay ku xiran tahay isbitaalka, hooyooyinka iyo carruurta. Sababtaas awgeed ugama bixi karin," ayay hadalkeeda raacisay.
Safaa waxay ku tilmaamtay waqtiyadii ugu horreeyay ee shaqada intii lagu jiray dagaalka inay ahaayeen "kuwo adag oo murugo leh." Waxay sheegtay tirada badan ee dhimashada carruurta oo ay ku adag tahay in la gaaro isbitaalka, marka laga reebo kororka kiisaska dhiigbaxa haweenka uurka leh xilliga dhalmada.
Markii uu dagaalku sii xoogeystay, isla markaana ay Ciidamada RSF ku soo dhawaadeen xayndaabka Isbitaalka, waxaa adkaatay inay sii shaqeeyaan, iyadoo Isbitaalka la duqeeyay.
Sidaa darteed, Safaa waxa ay go'aansatay in ay u guurto isbitaalka Dhallaanka ee Sucuudiga, oo ku yaalla Waqooyiga Cumdurman.
Safaa ayaa shaqadeeda ka sii wadatay isbitaalka cusub, iyadoo dhowr bilood ka fulisay howlo dhalin ah oo ay kus ameysay dhowr iyo toban haween ah oo ka kala yimid meelo kala duwan, ilaa xaaladda ammaan ee deegaanka ay sii xumaatay. Madaafiicda oo ku socotay isbitalka ayaa howlihii waxay noqdeen kuwo aan suura gal aheyn, gaar ahaan markii mid ka mid ah shaqaalaha Isbitaalka uu ku dhintay duqeyntaasi.
Qaybta cusub ee hooyada
Isbitaalka Sacuudiga waa la xiray, balse taasi kama hor istaagin Safaa inay sii wado howlaheeda bini'aadantinimo. Waxay go'aansatay inay ugu tagto haweenka guryahooda ama hoyga loogu talagalay in lagu qaabilo barakacayaasha.
Dadaal ayay Safaa la timid iyo fikrad ah in isbitaalka Al-no laga hirgeliyo qayb cusub oo lagu daweeyo dhallaanka iyo haweenka, waana isbitaalka keliya ee weli ka shaqeeya magaalada. "Waxaan arkay haween badan oo uur leh oo fadhiya wadada dhinaceeda meel u dhow isbitaalka burburay, oo aan haysan meel ay aadaan," ayay tiri.
Safaa waxay fikradeeda u soo bandhigtay asxaabteeda isbitaalka, inkasta oo ay xoogaa ka shakisaneed sida ay u adagtahay fulinta, waxay ku adkaysatay inay bilawdo qaybta qaliinka.
Waxa ay sheegtay in hirgelinta fikradan ay aad u adkeyd iyadoo uu sii socday dagaalka u dhaxeeya ciidamada iyo Xoogaga Taageerada degdega ah. Waxay intaas ku dartay: "Dagaalku wuxuu ka socday agagaarka isbitaalka, laakiin waxaan ku guuleysannay inaan qalab badan oo ka mid ah kan isbitaallada Sucuudiga ku wareejinnay isbitaalka Al-no, iyadoo dadaal weyn ku bixiyeen saaxiibadeen, rag iyo dumarba."
Muddo ka dib kooxdu, waxa ay ku guulaysteen in ay dhisaan waax cusub oo loogu talagalay haweenka iyo dhallaanka, taas oo ilaa maanta shaqaynaysa.
Joogitaanka Omdurman
Safaa, waxa ay ku dhalatay Omdurman, waxa ay culuumta caafimaadka ka dhigatay Jaamacadda Islaamiga ah ee Omdurman, waxa ay haysataa shahaado dhakhtarnimo oo ku saabsan umulisinimada dumarka, shahaado sare oo ultrasound ah iyo kuwo kale. Waxay guursatay ciyaaryahankii caanka ahaa ee kubbadda cagta iyo tababarahii xulka qaranka Suudaan, Maxamed Cabdallah "Mazda", waxayna u dhashay saddex gabdhood oo dhammaantood bartay cilmiga caafimaadka, waxaana sidoo kale u jooga wiil.
Bilowgii dagaalka, qoyska ayaa go'aansaday in ay magangalyo u raadsadaan Masar, sida dad badan oo Suudaaniyiin ah ay sameeyeen, laakiin Safaa ayaa ninkeeda iyo carruurteeda kaga yaabisay go'aankeeda ah in ay Omdurman iska joogto oo aysan dalka ka bixin.
Qoyskeeda ayaa walaac ka muujiyay nolosheeda, waxaana Safaa ay la gashay wadahadalo adag qoyskeeda, balse waxay u suurtagashay inay ku qanciso inay sii joogto Suudaan si ay u caawiso hooyada iyo dhallaanka xaaladahan adag wajahaya.
Safaa hadda waxay walaalaheed kula nooshahay guriga qoyska ee xaafadda Al-Cumar ee Omdurman. Subaxdii ayay shaqo u baxdaa, fiidkiina way soo noqotaa. "Xaaladda ammaanku waa mid deggan Omdurman, oo ah halka aan ku noolahay. Ma jiraan iska horimaad toos ah oo u dhexeeya ciidanka iyo Xoogaga Taageerada Degdegga ah ka dib markii ciidanka ay dib ula wareegeen gacan ku haynta aagga bilo ka hor," ayay tiri.
In ka badan hal sano iyo bar ka dib markii uu dagaalku bilowday, aragtida qoyskeeda ayaa is beddeshay, waxayna ku faantay oo gaartay, heer lagu soo daro liiska boqolka haween ah ee BBC xulatay "sanadkii 2024-ta.
Dhiirigelin iyo dulqaad
Ka hor inta uusan dagaalku dhicin, Safaa waxay sumcad wanaagsan ku dhex laheed saaxiibadeeda caafimaadka. "Waxay had iyo jeer isku dayi jirtay inay caawiso haweenka uurka leh," ayuu yiri Ibraahim, oo iyada la shaqaynayey sannado badan oo kalkaaliye ah. "Waxay inta badan bixin jirtay kharashka qaliinka dumarka aan awoodin, waxayna waydiisan jirtay in bukaanada aysan ogaanin inay bixisay kharashka."
Ibraahim wuxuu intaas ku daray in Safaa ay dhiirri-gelin u noqotay gabdho badan oo dhakhaatiir iyo tababarayaal ah, gaar ahaan dadaalkii ay muujisay kaddib markii uu dagaalku qarxay
Wuxuu yiri: "Waxay qoyskeeda u raaci kartay Qaahira oo ay ka shaqayn lahayd halkaas oo ay lacag badan ka heli lahayd, laakiin waxay door bidday inay sii joogto si ay u caawiso haweenka iyo carruurta, inkastoo ay jiraan khataro iyo caqabado waaweyn."
"Waxaan dib u dhisi doonaa isbitaalka"
Had iyo jeer, marka qadka telefoonku wanaagsan yahay, Safaa waxay la xiriirtaa ninkeeda iyo carruurteeda oo Qaahira ku nool. Waxay ka codsadeen inay timaado oo ay halkaas kula noolaato. Laakiin Safaa waxay ku boorinaysaa gabdhaheeda, kuwaas oo baranaya caafimaadka, inay kusoo noqdaan Suudaan si ay uga qayb qaataan mashruuceeda bini'aadantinimo. "Waan aaminsanahay waxa aan sameynayo," ayay tiri. "Waxaan u baahanahay gacan kasta oo caawinaad ah."
Dagaalka iyo duqeymaha cirka ah oo yaraaday, ayaa waxaa ay sababaeen in Safaa ay dib ugu laabato isbitaalkii Sacuudiga ee duqeymaha lagu burburiyay, iyada oo ku dul wareegaysa, kana fakaraysa xaaladda halkaa ka taagan.
Inkastoo murugo ka muuqato haddana, waxay si kalsooni leh u xaqiijinaysaa: "Waxaan dib u dhisi doonaa isbitaalka oo aan dib u soo celin doonaa noloshii si uu u sii wado bixinta adeegyada caafimaadka ee hooyooyinka."