Maxay dib u qabsashada madaxtooyada ee ciidamada Suudaan ka bedeli doontaa dagaalka dalkaas?

Muuqaallada askarta Suudaan ee la dhacsan qabsashadooda Khartuum ayaa muujinaya horumar la taaban karo oo ay ka gaareen ciidamada Milatariga dib u qabsashadooda aagag hor leh oo ay gacanta ku dhigeen bilihii u dambeeyay.

Ciidamada milatariga Suudaan ee magacooda loo soo gaabiyo SAF ayaa lumiyay gacan ku haynta caasimada bilowgii dagaalka, waxaana ay ku jireen labadii sano ee lasoo dhaafay dagaal sidii ay dib ugu qabsan lahaayeen aagagii ay kala wareegeen ciidamada gurmadka degdega ee loo yaqaan RSF.

Waxaa hadda ay dib ula wareegeen xarunta madaxtooyada, iyaga oo aaminsan inay ku socdaan wadadii ay guud ahaan caasimada kula wareegi lahaayeen. Waxaase sugaysa wada dheer oo ku guulaysashada dagaalka.

Dhismahan oo uu ku jiro qasriga taariikhiga ee jamhuuriga ayaa calaamad u ah awoodda iyo madax-bannaanida, muhiimna u ah dowlada ay milatarigu hogaamiyaan iyo odhaahdooda maamul sharci ah oo la dagaalamaya ''maleesiyo argagixiso ah''.

Sidoo kale tani waa guul Istaraatiiji ah

Ka dib markii laga nadiifiyay degmooyinka ka baxsan Khartuum-ta qadiimiga, ciidamada ayaa inta badan la wareegay bartamaha magaalada, iyaga oo ka riixay dagaal yahanada RSF goobaha ugu muhiimsan sida dhismayaasha dowlada iyo sidoo kale xarumaha guud ee milatariga, sida uu sheegay afhayeen u hadlay ciidamada.

Tani ayaa ka dhigan in RSF ay lumisay maamulkii caasimada, in kasta oo dagaalyahnadooda ay weli ku sugan yihiin Khartuum.

Welisa ma cadda ilaa iyo inta ay sii dhaqaaqday Jiidda hore. Dagaalyahannada RSF ayaa weli ku firirsan hareeraha bartamaha magaalada, waxaana hadda fariisin u ah qayb kamid ah garoonka diyaaradaha magaalada. Waxaa kale oo ay haystaan aaga koonfurta ka xiga madaxtooyada.

Dagaalka dhiiga badan ku qubtay ayaa la filayaa inuu sii socdo, iyada oo ciidamaduna isku dayayaan inay geeska galiyaan cutubyada sii haray ee RSF. Dagaalyahanada mucaaradka ayaa horay u muujiyay inay dib u soo weerar tagi karaan, iyaga oo ku sugan booska wiiqitaanka awooddooda, waxaana weerar diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ku qaadeen madaxtooyada, halkaasi oo ay ku dhinteen qaar kamid ah saxafiyiinta Suudaan iyo saraakiil ciidan.

Guul buuxda oo ay ciidamadu ka gaaraan caasimada ayaa dib u qaabayn karta jihada dagaalka ama waxa ay sii adkayn kartaa kala qaybsanaanta dalka ee labada dhinac ee iska soo horjeeda uu dalka ugu kala qaybsan yahay.

Kooxda RSF ee uu hogaamiyo General Maxamed Hamdaan Dagalo oo loo yaqaan Hamedti ayaa maamula inta badan gobollka Daarfuur ee Galbeedka Suudaan iyo qaybo kamid ah Koonfurta.

Dowlada milatariga ee uu hogaamiyo General Cabdifataax Al-burhaan ayaa maamusha bariga iyo waqooyiga Suudaan.

Labada nin ayaa horay u soo wada shaqeeyay, iyaga oo wada sameeyay inqilaab, ka hor inta uusan ka dhex qarxin dagaal loolan dhinaca awoodda oo isku beddelay dagaal sokeeye bishii Abriil,2023.

Ciidamada oo si buuxda gacanta ugu dhiga Khartuum ayaa ka caawinaysa inay dhamaystiraan qabsashada bartamaha Suudaan, halkaasi oo ay kala wareegeen bilihii la soo dhaafay kooxda RSF.

Ciidamada SAF ayay suurtgal tahay inay u abuurto xoog ay uga hor imaan karaan General Hamedti halka uu ku xoogan yahay ee Daarfuur, gaar ahaan magaalada El-Fahser, oo gacanta RSF ku jirtay ku dhowaad sannad.

Laakiin kormeerayaal badan ayaa aaminsan in ay jirto khatar Suudaan u jihayn karta kala qaybsanaan dhab ah, iyada oo dhinacyada dagaalamaya iyo kuwa taageerayaba saldhigan karaan aagaga ay saameynta ku leeyihiin.

RSF ayaa ka shaqeynaysa sidii ay u sameyn lahayd dowlad ka barbar dhisan tan milatariga, iyaga oo isku soo ururiyay kooxaha isbahaysiga la ah si ay u saxiixaan axdi siyaasadeed iyo dastuur oo ka dhacay bishii aynu soo dhaafnay magaalada Nairobi.

In kasta oo caqabado ay kala kulmeen goobaha dagaalka ujeedka ayaa ahaa muujinta inay weli yihiin xoog awood leh oo doonitaankooda inay dalka la wareegaan uu yahay weli mid taagan.

Shacabka Suudaan ayaa u dhabar adaygay dagaalkan sokeeye ee arxan daradda ee dhaliyay dhimashada badan, burburka iyo xadgudubka xuquqda dadweynaha.

QM ayaa ku qeexday xaaladda dalka midda ugu xun ee ay ka jiraan xaaladaha bini'aadanimo. In ka badan 12 milyan oo qof ayaa lagu khasabay inay guryahooda ka qaxaan, iyada oo malaayiin ay wajahayaan cuno yari daran iyada oo qaybo kamid ah dalka ay u jihaysay macaluul.

Khartuum ayaa ah mid kamid ah meelaha la filayo in ay gaarto macaluushu, iyada oo bililiwo baahsan ay u gaysteen ciidamda RSF iyo xanibaadaha gargaarka ee dowlada Suudaan.

Isbeddelka awoodda ee magaalada ayaa keeni karta xaaladaha bini'aadanimo ee halkaasi ka jira inay wax ka beddelmaan. Laakiin qayb badan oo kamid ah dadka Suudaan ayay ula mico tahay in wax yar uun ay isbeddeli karaan.

Labada dhinac ayaa lagu eedeeyay is-horaag ay ku sameeyeen gargaarka degdega, ayna u adeegsadeen hub dagaal, sida laga soo xigtay saraakiil QM. Labada dhinac ayaa sidoo kale lagu soo eedeeyay dambiyo dagaal, in kasta oo dadka dhaleeceeya ay si gaar ah u far muuqeen RSF oo ku eedeysan xasuuq iyo kufsi wadareed.

Ciidamada dowlada ayaa rajaynaya dib u qabsashada qasriga Madaxtooyada ay xaqiijinayso inay dib u noqoto goob laga abaabulo gulo badan oo ciidamadu gaaraan.

Kooxdah xasaradaha caalamiga ayaa warbixin ay dhowaan soo saartay ku sheegtay , In kasta oo SAF ay leedahay tabarteeda, haddana aysa muuqan in midkoodna labada dhinac uu gaari karo guul u ogolaanaysa guud ahaan Suudaan oo dhan uu ku maamulo.

Labada dhinac ayaa weli ku taagan inay sii wadayaan dagaalka inta ugu harsan dalka, waxaana fashilmay ilaa iyo hadda dadaallo dib loogu bilaabi lahaa wadahadalada nabadeed.