آسمان دودآلود آمریکای شمالی؛ پدیده ناسالمی که بیش از پیش تکرار می‌شود

درحالی که آتش‌سوزی‌های طبیعی در غرب کانادا برای سومین هفته همچنان با شدت ادامه دارد، دود بار دیگر بخش‌های وسیعی از آسمان آمریکای شمالی را فراگرفته و باعث نگرانی در مورد کیفیت هوا شده است.

این مشکلی است که به خصوص مردم کانادا و نواحی غرب آمریکا،از جمله کالیفرنیا، در یک دهه اخیر به‌خوبی لمس کرده‌اند.

اوایل ماه مه معمولا زمان شروع آتش‌سوزی‌های طبیعی در این منطقه است. کارشناسان، اما، می‌گویند ابعاد آتش امسال غیرعادی است.

سازمان فضانوردی آمریکا، ناسا، می‌گوید که این آتش‌سوزی‌ها تا حالا ۴۷۸ هزار هکتار را در آلبرتا، بریتیش کلمبیا و ساسکاچوان سوزانده که ده برابر میانگین این وقت سال است.

وضعیت چنان بحرانی‌ایست که ۳۰۰ سرباز ارتش کانادا برای مهار آتش از زمین و هوا به ماموران آتش‌نشانی پیوسته‌اند. ارتش همچنین به جابه‌جایی مردم از مناطق مسکونی کمک می‌کند. از زمان شروع این آتش‌سوزی‌ها در روز اول مه تقریبا ۳۰ هزار نفر مجبور به ترک خانه‌هایشان شده‌اند.

عکس‌هایی که سازمان ملی امور اتمسفری و اقیانوسی آمریکا (نوآآ) منتشر کرده، نشان می‌دهد که دود آتش تا شرق کانادا کشیده شده و بخش‌های گسترده‌ای از آسمان شمال آمریکا را هم پوشانده است.

نوآآ روز جمعه در توییتی نوشت: «نوآآ با ماهواره جی‌اوای‌اس۱۸، دود و علائم حرارتی آتش‌سوزی‌های گسترده طبیعی در کانادا را زیر نظر دارد. دود این آتش‌سوزی‌ها امروز باعث هشدار در مورد کیفیت هوا در بخش‌هایی از ایالت‌های واشنگتن، مونتانا، آیداهو، کلرادو و ویسکانسین شده است.»

از همه بدتر هوای شهر کالگاری کانادا، در جایی نه چندان دور از آتش‌سوزی‌هاست که پر از دود شده.

روز جمعه همچنین عکس‌هایی در شبکه‌های اجتماعی از هوای دودآلود شهر دِنوِر، مرکز ایالت کلرادو آمریکا، منتشر شد.

اواخر هفته پیش سازمان ملی هواشناسی آمریکا اعلام کرد که غروب نارنجی در شهر واشنگتن دی‌سی ناشی از «دود آتش‌سوزی‌های طبیعی کاناداست که در لایه‌های فوقانی اتمسفر معلق مانده.»

و این تنها رویداد شدید آب و هوایی این روزها نیست. شمال ایتالیا در روزهای اخیر شاهد سیل‌های بدی بوده که ۱۴ کشته به جا گذاشت و روز جمعه خبر رسید که آتش‌سوزی‌های طبیعی درغرب اسپانیا شروع شده است.

کارشناسان می‌گویند که آتش‌ ممکن است با دخالت مستقیم انسان شروع شود اما عوامل طبیعی هم نقش خیلی پررنگی در آنها دارند.

با گرمایش زمین و وقوع موج‌های شدیدتر گرما، خاک و گیاهان رطوبت بیشتری از دست می‌دهند که همین زمینه مساعدی برای آتش‌سوزی فراهم می‌کند.

پدیده‌ای که عادی می‌شود؟

این اولین بار نیست که دود آتش‌سوزی‌ها از غرب آمریکای شمالی به شرق قاره می‌رسد.

در یک دهه گذشته دود آتش‌ در چند مورد در سطح خیلی گستره منتشر شده است.

به گفته مرکز ملی بین‌سازمانی حریق‌ها در آمریکا، سال ۲۰۲۲ شاهد بیشترین آتش‌سوزی‌های طبیعی (از نظر تعداد نه وسعت) در یک دهه قبل در آمریکا بود، به طوری که ۵۹ هزار مورد آتش‌سوزی دو میلیون و ۸۳۰ هزار هکتار را در مناطق مختلف سوزاند و باعث انتشار گسترده دود شد.

در سپتامبر سال ۲۰۲۰ دود آتش‌سوزی‌هایی که در نقاط مختلف ساحل غرب آمریکا در جریان بود به شرق، از جمله به نیویورک و واشنگتن دی‌سی رسید. با این حال دانشمندان در آن زمان گفتند دودی که به ساحل شرق آمریکا رسیده آنقدر در ارتفاع بالاست که بر کیفیت هوا در محل زندگی مردم اثر نمی‌گذارد.

در آن سال دود چند هفته در آسمان کالیفرنیا معلق بود و سانفرانسیسکو زیر توده غلیظی از دود فرورفت و آسمان شهر قرمز شد.

پدیده‌ای مشابه هم در سال‌های قبل آن، از جمله ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸، اتفاق افتاد.

آثار درازمدت برای سلامتی

مطالعات نشان داده است که قرار گرفتن در معرض دود برای مدت طولانی ممکن است باعث آسم، ذات‌الریه و خطر بیشتر ابتلا به سرطان ریه، سکته مغزی و ایست قلبی شود.

دولت ایالتی کالیفرنیا می‌گوید که قرار گرفتن در معرض ریزآلاینده‌های آتش‌سوزی - موسوم به پی ام - شاید چند ساعت تا چند هفته آثاری نگران‌کننده‌ برای سلامتی داشته باشد.

این ذرات بسیار ریز (۲.۵ میکرومتر یا کوچکتر) هستند که امکان نفوذ آنها به عمق ریه را فراهم می‌کند و ریزترین آنها می‌تواند مستقیما وارد جریان خون شود.

ارتباط میان ذرات موسوم به «پی ام ۲.۵» و مشکلات قلب و ریه به‌خوبی برای علم شناخته شده است.

مشکلات خفیف‌تر ناشی از این دود علائمی مثل آب‌ریزش بینی، سرفه و تحریک چشم است.

به علاوه مطالعه‌ دانشگاه ایالتی کالیفرنیا در سال ۲۰۲۱ نشان داد که این نوع دود ممکن است بر سلامت پوست - بزرگترین اندام و لایه اول در سامانه دفاعی بدن - اثر بگذارد.

برای نمونه در ماه نوامبر سال ۲۰۱۸ زمانی که دود آتش‌سوزی‌های طبیعی سانفرانسیسکو را فراگرفت، شمار بیمارانی که با مشکلات اگزما یا درماتیت (نوعی التهاب پوستی) به درمانگاه مراجعه کردند، افزایش یافت.

کارشناسان توصیه می‌کنند که پوشاندن پوست به طور کامل یا ماندن در خانه از راه‌های مهار آثار دود است.

آزمایش‌های حیوانی

پژوهش سال ۲۰۲۰ در دانشگاه ایالتی کالیفرنیا، دیویس، به روی میمون‌های کم سن‌وسال نشان داد که دود شاید آثار درازمدتی برای سلامتی داشته باشد.

یک تحلیل نشان داد که دستگاه ایمنی این حیوانات ۱۲ سال بعد از قرار گرفتن در معرض دود ضعیف‌تر از حالت عادی بود.

همچنین نشانه هایی هست که حیوانات این نقائص را به فرزندان خود منتقل کرده‌اند.

محققان گفتند که این نتایج آنها را واداشته به تحقیق در مورد تاثیر دود بر کودکان بپردازند.

آنها به‌خصوص نگران آسم، عفونت‌های بیشتر تنفسی، ویروسی و باکتریایی در کودکان هستند.

آن مطالعه بر روی میمون‌های ریسس انجام شد که در مرکز ملی پستانداران اولیه در فضای باز نگهداری می‌شوند.

در سال ۲۰۰۸ حدود چهار هزار حیوان در این مرکز در معرض دود آتش‌سوزی‌های طبیعی، که در ناحیه روی داده بود، قرار گرفتند. این فرصتی منحصر به‌فرد برای مطالعه حیوانات جوان فراهم کرد.

محققان ۱۲ سال حیوانات را زیر نظر گرفتند و متوجه شدند که ریه میمون‌های جوانی که در معرض دود قرار گرفته بودند خشک‌تر شده و دستگاه ایمنی آنها ضعیف‌تر شده است.

البته محققان گفتند که انسان‌ها احتمالا خیلی کمتر از میمون‌ها در معرض آلودگی هستند، چون حیوانات تمام وقت را در هوای آزاد می‌گذرانند.