يکی از اين پرسشها، اين است که سازمانهای غير دولتی چه نقشی دارند و در افغانستان چه کارهايی انجام داده اند؟

اين مسايل را، آصف معروف در لندن، با رمضان بشر دوست وزير مستعفی برنامه ريزی افغانستان، صديق پتمن مسئول يکی از سازمانهای غير دولتی و مير احمد جوينده، رييس بنياد فرهنگ و جامعه مدنی، که در استوديوی بی بی سی در کابل حضور يافته بودند در ميان گذاشت.

"عملکرد قابل قدر سازمانهای غيردولتی"

صديق پتمن، مدير يکی از سازمانهای غير دولتی در افغانستان می گويد: "ان جی اوها در افغانستان در حالتی به وجود آمدند که حکومت قانونی وجود نداشت و جهانيان مجبور بودند در دو دهه جنگ به مردم افغانستان کمک کنند، ان جی اوها توانستند از کمپ های (اردوگاههای) سوزان مهاجرت گرفته، تا دورترين نقاط افغانستان کمک های بشری و فوری به مردم برسانند."

آقای پتمن می افزايد که برای اصلاح سازمانهای غير دولتی بايد ابتدا قوانين دولتی مربوط به اين سازمانها اصلاح شود، سپس در يک فرصت مناسب پس از اصلاح قوانين در دستگاه دولتی به نحوره عملکرد آنها رسيدگی شود.

آيا همه سازمانهای غير دولتی فاسدند؟

اما آيا واقعا تمام سازمانهای غير دولتی دچار فساد مالی هستند و ناکار آمد به حساب می آيند؟

رمضان بشر دوست وزير مستعفی برنامه ريزی افغانستان بر اين عقيده است که دوره ان جی او ها در افغانستان در دوران جهاد و مقاومت دوران طلايی بوده است و حتی تعدادی از کارکنان اين سازمانهای خونشان با مبارزين و مجاهدين آغشته است.

او در عين حال می افزايد: "تعداد هزارو نهصد و سی و پنج سازمانی را که من منحل کردم، سازمانهايی هستند که در رديف جنگسالاران و بدتر از جنگسالاران هستند و با همکاری جنگسالاران حکومت ما و قانون ما را ناديده گرفته اند."

ممکن است بسياری از گزارشهايی که به وزير پلان داده شده است مطابق ذوق و علاقه کارکنان دولتی و با انگيزه قبلی بوده باشد و ما بايد صبر می کرديم تا قوانين جديدی در رابطه با ان جی او ها تصويب می شد و سپس با مشورت با کشورهای کمک کننده تصاميم جديدی اتخاذ می شد

آقای بشردوست تاکيد می کند که در دوران وزارت خود به نقاط مختلف افغانستان سفر داشته و با مردم از نزديک ديدار کرده و شاهد اين بوده که ان جی او ها نه تنها کار باز سازی را پيش نمی برند، بلکه به گفته وی، مشغول چپاولگری هستند.

او می گويد که با مهندسان و متخصصانی از وزارتهای آبياری وزراعت و مسئولانی از شهرداری کابل به نقاط مختلف سفر کرده است و آنها از مواد اوليه ساختمانی و يا کلينيک ها و مدارس ايجاد شده توسط ان جی او ها ديدن کرده اند و متوجه بی کيفيتی کار و عدم اجرای صحيح طرحها و ظاهر سازی اين ان جی او ها شده اند.

آيا با توجه به اظهارات آقای بشر دوست مبنی بر رسيدگی اينگونه بر عملکرد ان جی او ها تصميم گرفته شده توسط او صحيح بوده است ؟

"کار بيست و پنج ساله را نمی توان يک شبه ارزيابی کرد"

مير احمد جوينده رييس بنياد فرهنگ و جامعه مدنی تصميم آقای بشر دوست را عجولانه می داند و عقيده دارد که نمی توان کار يک ان جی او را که بيست و پنج سال فعاليت داشته در يک شب مورد ارزيابی قرارداد.

آقای جوينده می افزايد: "ممکن است بسياری از گزارشهايی که به وزير پلان داده شده است مطابق ذوق و علاقه کارکنان دولتی و با انگيزه قبلی بوده باشد و ما بايد صبر می کرديم تا قوانين جديدی در رابطه با ان جی او ها تصويب می شد و سپس با مشورت با کشورهای کمک کننده تصاميم جديدی اتخاذ می شد."

نقش وزارت برنامه ريزی در افزايش سازمانهای غير دولتی

صديق پتمن عقيده دارد که ازدياد ان جی او ها که در زمان حکومت طالبان فقط به سيصد و پنجاه سازمان می رسيد و در سه سال گذشته به بيش از دوهزار ان جی او رسيده، از جمله کارهای خود وزارت پلان بوده است که مسلماً پس از به رسميت شناختن اين تعداد ان جی او ممکن است بسياری از موسسات ناکار آمد هم وارد کار شده باشند.

آقای پتمن می گويد که اصلاح اين امر نبايد از اعلام در رسانه ها شروع می شد بلکه بايد از فعاليتها و برنامه ريزيهای دقيق در وزارت شروع می شد و پس از هماهنگی با دولت و اجرای قانون جديد، نتيجه کار به مردم اطلاع داده می شد.

آيا استعفای بشردوست سياسی بوده است؟

آقای پتمن معتقد است که در شرايط کنونی کاری صورت نگرفت جز هرج و مرج درجامعه، بی اعتمادی در دولت، استعفای آقای بشر دوست، و بی اعتمادی مردم نسبت به ان جی او ها.

صديق پتمن استعفای وزير پلان را نه تنها يک کار تکنيکی و ظاهری، بلکه يک عملکرد سياسی در نزديک شدن به پايان احتمالی کار وزارت پلان و تشکيل کابينه جديد می داند.

بشردوست: تصميم من سياسی نبود

اما رمضان بشردوست با اشاره به اين مطلب که از مجموع دوهزار وسيصد و پنجاه و پنج ان جی او، به چهارصد و پنجاه ان جی او اجازه فعاليت داده، از شش ماه قبل رياست نظارت بر کار ان جی اوها را تاسيس کرده و از دو ماه پيش قانون جديد مربوط به عملکرد، تکاليف و حقوق ان جی اوها را مطرح کرده است تصميم خود به کناره گيری از وزارت را، به هيچوجه يک تصميم سياسی نمی داند.

با اين وجود کارشناسان عقيده دارند که در شرايطی که افغانستان هنوز به مرحله ای نرسيده که بتواند برای اجرای تمام طرحهای بازسازی و توسعه ای به تنهايی عمل کند و مردم افغانستان به کمکهای کشورهای خارجی نياز مبرم دارند و فساد مالی در تمام سطوح اداری و دولتی به وضوح به چشم می خورد، برای ايجاد چنين تصاميمی بايد تامل بيشتری صورت گيرد و اصلاحات از ريشه آغاز شود.