نتنیاهو: که له حماس سره اوربند وشي یا ونه شي، "پوځ به پر رفح برید وکړي"

د اسرائیلو صدر اعظم بنیامین نتنیاهو د سه‌شنبې په ورځ وویل، پرته له دې چې هوکړې یا اوربند ته پام وشي، اسرائیل به د غزې په سوېل د رفح په ښار کې د حماس پر ضد پوځي عملیات وکړي.

اسرائیلي رسنیو راپور ورکړی چې لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو د تبادلې د معاملې د خبرو اترو په رڼا کې د غزې په سوېل د رفح په ښار کې پوځي عملیات دوه ځله وځنډول.

د پوځ رادیو وویل چې اسرائیل پرېکړه کړې قاهرې ته یو پلاوی ونه لیږي، چې په خبرو اترو کې برخه واخلي او د چهارشنبې په ماښام د مصر وړاندیز ته د حماس ځواب ته انتظار باسي.

د "یدیعوت احرونوت" ورځپاڼې ویلي چې راتلونکي ۷۲ ساعتونه د برخلیک ټاکونکو پرېکړو لپاره پرېکنده دي.

د اسرائیلو د خپرنیو ادارې خبر ورکړی چې امریکايي ادارې د غزې تړانګې په جنوب کې د رفح ښار ته د اسرائیلي پوځیانو ننوتل رد کړي دي.

ورځپاڼې د مصر د وړاندیز په جزئیاتو کې ویلي چې دا په سیمه کې د اسرائیلي پوځ نه شتون ته اشاره کوي چې د غزې شمالي برخه له جنوبه جلا کوي.

ورځپاڼه زیاتوي، اسرائیلو موافقه کړې خپل ځواکونه له نتزاریم څخه وباسي چې د غزې له شمالي او جنوبي برخې سره جلا کوي.

د ورځپاڼې په وینا، هغه کسان چې د غزې شمالي ته راستانه شوي د مصري ځواکونو لخوا به پلټل کېږي.

د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزیر انتوني بلېنکن هیله څرګنده کړه چې حماس به د اوربند او تبادلې هغه وروستی وړاندیز ومني چې دده په ټکو "ډېر سخاوتمندانه" دی.

د دوشنبې په ورځ د بریتانیا د بهرنیو چارو وزیر ډېوېډ کامیرون هم پر حماس غږ وکړ چې د وړاندیز شوي تړون سره موافقه وکړي، هغه وویل چې دوی د ۴۰ ورځني اوربند او د "شاید زرګونو" فلسطیني بندیانو د خوشي کولو په بدل کې د اسرائیلي یرغمل شویو کسانو د خوشي کولو وړاندیز ترلاسه کړی دی.

مصر، قطر او امریکا له څو میاشتو راهیسې هڅه کوي د اسرائیلو او حماس تر منځ د یوې موافقې منځګړیتوب وکړي، خو په وروستیو ورځو کې له ډیپلوماټیک فعالیت داسې ښکاري چې د دوښمنۍ د درولو لپاره یو فشار راوړي.

د مصر د بهرنیو چارو وزیر سامح شکري په غزه کې د اوربند د وړاندیز په اړه د مصر خوشبیني څرګنده کړه.

نوموړي د دوشنبې په ورځ د سعودي پلازمېنې ریاض په نړیوال اقتصادي فورم کې د ګډون پر مهال وویل چې قاهره د اسرائیلو او همدا راز د حماس غورځنګ د وړاندیز ځواب ته منتظر دی.

د بلینکن اوم سفر

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر په غزه تړانګه کې د اسرائیلو او حماس ترمنځ د جګړې له پیلېدو راهیسې سیمې ته په خپل اوم سفر بوخت دی او لا له وړاندې سعودي عربستان او بیا اردن او اسرائیلو ته تللی چې د اوربند او د تښتول شویو کسانو د بېرته ستنېدو لپاره پر یوې موافقې هوکړه وشي.

بلېنکن پر اسرائیلو غږ وکړ چې د غزې محاصره شوې تراړې ته د بشري مرستو د رسولو لپاره لا زیاتې هڅې وکړي.

د ځینو رسنیو د رپوټونو په وینا، بلېنکن په ریاض کې د خلیج د همکارۍ شورا د وزیرانو په غونډه کې وویل هغه به منځني ختیځ ته په خپل اوسني سفر کې هڅه وکړي چې "د دې مسلې په اړه پر اسرائیلي مشرانو فشار راوړي."

هغه زیاته کړه: "حماس باید ژر تر ژره د بندیانو د تبادلې د وړاندیز په اړه خپل دریځ وټاکي."

د بهرنیو چارو د وزارت په وینا، بلېنکن به په ریاض کې د خلیج او اروپا له خپلو همکارانو سره وویني چې د غزې د بیارغونې لپاره د پلانونو او نورو مهمو ټکو مطالعه وکړي.

حماس او وسلې اېښودل

د مصر په ملاتړ له اسرائیلو سره د غیر مستقیمو خبرو اترو په اړه د حماس دریځ کې د پام وړ پرمختګ کې، د غورځنګ مخکښو شخصیتونو ویلي که فلسطینیان د ۱۹۶۷ کال په جګړه کې د اسرائیلو لخوا نیول شويو سیمو کې خپلواک دولت ترلاسه ولري، نو حماس بې وسلې کولو ته چمتو دی.

په استانبول کې د حماس د سیاسي دفتر یوه غړي باسم نعیم مخکې سي‌اېن‌اېن شبکې ته ویلي وو، که یو خپلواک فلسطیني دولت جوړ شي، تحریک به یې بې‌وسلې کولو ته راضي شي.

نعیم زیاته کړه: "که یو خپلواک دولت رامنځته شي چې بیت المقدس یې د پلازمېنې په توګه وي او د کډوالو د راستنېدو حق خوندي کوي، نو دا ممکنه ده چې د القسام لوا په (راتلونکې) ملي اردو کې مدغمه شي."

د حماس تاریخي دریځ دا و چې د دوه دولتونو منحلېدل رد کړي چې د اسرائیلو ترڅنګ به فلسطیني دولت رامنځته کولو لامل شي او پرځای یې په ټول "تاریخي فلسطین" کې د فلسطین دولت رامنځته کولو غوښتنه وکړه، چې اوس اسرائیل، ختیځ بیت المقدس، غزه او لوېدیځه غاړه پکې شامله ده.